Dzisiaj historia obozu pracy dla Słoweńców w dawnym Reinerz obecne Duszniki-Zdrój. Mogło tutaj przebywać około 200 osób. Wiem z relacji pewnego świadka, że ks. Beck pomagał robotnikom przymusowym przebywającym w Złotnie. Na podstawie pewnej kroniki, która znajduje się w klasztorze franciszkańskim, wiemy, że robotnicy przymusowi tam byli zakwaterowani. Pracowali w różnych częściach miasta w zawodach, które były niezbędne do prowadzenia działalności uzdrowiska. Dodatkowo duża część robotników przymusowych ze Słowenii pracowała w gospodarstwach rolnych rozsianych w okolicach Dusznik-Zdroju.


Miejscem, gdzie byli zakwaterowani to Princesse Charlotte obecny Piastów Gród. Dzięki archiwum słoweńskiemu znamy historię pewnej rodziny, która przez wiele lat przebywała w naszym mieście na robotach przymusowych. Oto fragment listu napisana przez dawnego autochtona a dotycząca właściciela domu Kastner gdzie pracowali Słoweńcy. Intrygował mnie krzyż na domu na biało-czarnej fotografii. Moje badania szły w kierunku punktu sanitarnego lub małego oddziału lazareth.


Tymczasem prawda okazała się inna. Oto fragment listu dawnego autochtona ,,Panie Giemza! Jeśli chodzi o pańskie odpowiedzi i zdjęcia, dom wyglądał znajomo, często tam bywałem, ponieważ mieliśmy również gospodarstwo. To jest dom Keßlera. Tylko w czerni i bieli, tylko na ścianie domu można zobaczyć szwajcarski krzyż, ponieważ byli obywatelami Reinerzer, ale mieli szwajcarskie obywatelstwo. Zostali sprowadzeni ze Szwajcarii do koziarni na początku działalności uzdrowiskowej, ponieważ ówcześni lekarze uzdrowiskowi leczyli ich kozim mlekiem i serwatką, pojechali do Reinerz, mieli gospodarstwo i prowadzili spółdzielnię rolniczą z wieloma artykułami. Po wojnie szwajcarskie ciężarówki przyjechały z żołnierzami z Scheitz i zostali zabrani do Szwajcarii i mieli duże trudności z językiem, mieszkaniem i pracą. Kilku Słoweńców pewnie tam pracowało, jak piszesz”. Na podstawie informacji ze Słowenii wiemy dużo więcej o pobycie w Dusznikach-Zdroju robotników przymusowych.
O pewnej rodzinie słoweńskiej, która została wydalona ze swojej wioski w październiku 1941 roku i dużą część wojny spędziła w dawnym Reinerz obecne Duszniki-Zdrój. Jeden z członków tej rodziny zmarł w czerwcu 1943 roku i został pochowany na naszym dusznickim cmentarzu. Zachowała się nawet fotografia. Oto opowieść jednego z robotników przymusowych: ,,Przez obóz deportacyjny Rajhenburg zostaliśmy deportowani na Śląsk, do obozu Bad Reinerz. Ojciec Franc był w obozie strażakiem, matka pomagała w kuchni obozowej, a syn Franci pracował w gospodarstwie Kesslerów, a później w gospodarstwie Klaussa w pobliżu obozu Bad Reinerz.



Franci wykonywał różne prace na farmie Kesslerów, ale szczególnie lubił pracować z końmi. W czasie pracy dla rodziny Klaussów, która była właścicielem spółdzielni rolniczej, zdał egzamin na ciężarówkę i dostarczał towary do klientów. W obozie Bad Reinerz poznałem/imię nazwisko jest mi znane/ zesłańkę z Ponikowa koło Jesenic na Dolenjskiej, w której się zakochałem. Kilka osób pracowało u okolicznych rolników, ale trzech naszych uciekło. 26 czerwca 1943 r. w obozie zmarł Franc.
W tym czasie matka Neža i syn Franci uciekli z obozu i udali się w okolice Berlina, do mężczyzny, którego Franc spotkał, gdy przewoził towary do kupca Klaussa. Zaprosił go do pracy dla niego. Franc był kierowcą ciężarówki dla tego mężczyzny, a jego matka gotowała i sprzątała mieszkanie, które im przydzielono. Zostali tu do końca wojny. Tereny na wschodzie Niemiec zostały wyzwolone przez wojska rosyjskie, a powrót do domu był trudny. Podróżowaliśmy przez dwa miesiące i nie było jedzenia. Do ojczyzny wróciliśmy 11 sierpnia 1945 roku”.


Sztućce z domu Kesslera znajdują się w zbiorach Muzeum Skarbiec Dusznik-Zdroju.
Zdjęcia pochodzą: Status avtorskih pravic licenca CC BY-NC Avtorske pravice Muzej novejše zgodovine Slovenije